Pies ma objawy neurologiczne? Rozpoznaj i reaguj szybko!

Ten artykuł ma na celu dostarczenie właścicielom psów kompleksowych informacji na temat objawów zaburzeń neurologicznych, ich potencjalnych przyczyn oraz kroków, jakie należy podjąć w przypadku ich zaobserwowania. Dzięki niemu zrozumiesz, na co zwracać uwagę i jak prawidłowo zareagować, aby zapewnić swojemu pupilowi najlepszą opiekę.

Nietypowe zachowania psa: kluczowe sygnały, których nie wolno ignorować

Jako właścicielka psa, zawsze powtarzam, że to właśnie zmiany w zachowaniu są często pierwszym i najbardziej subtelnym sygnałem, że coś jest nie tak. W przypadku zaburzeń neurologicznych, mogą one przybrać formę dezorientacji, kiedy pies wydaje się zagubiony w znanym otoczeniu, nie poznaje domowników czy nie reaguje na swoje imię. Inne niepokojące objawy to apatia, czyli brak zainteresowania zabawą, jedzeniem czy spacerami, a także nadmierna senność. Zdarza się również, że pies zaczyna kręcić się w kółko, często w jedną stronę, co może świadczyć o problemach z układem przedsionkowym lub asymetrycznym uszkodzeniu mózgu. Szczególnie alarmujące jest napieranie głową na ściany lub meble, co wskazuje na silny ból głowy lub wzmożone ciśnienie śródczaszkowe. Wszystkie te sygnały świadczą o zmianach w funkcjonowaniu mózgu i wymagają natychmiastowej konsultacji z weterynarzem.

Problemy z ruchem: od chwiejnego chodu po paraliż

Gdy układ nerwowy jest dotknięty chorobą, często obserwujemy trudności w poruszaniu się i utrzymaniu równowagi. Mój pies, kiedyś pełen energii, zaczął nagle potykać się o własne łapy, co od razu wzbudziło moje obawy. Wśród najczęstszych objawów są:

• Potykanie się i niepewne stawianie łap.
• Chwiejny chód (ataksja), przypominający chód pijanego człowieka, często z szeroko rozstawionymi kończynami w celu utrzymania równowagi.
• Niedowłady lub paraliż kończyn, które mogą być częściowe (osłabienie) lub całkowite (brak ruchu), często dotyczą tylnych łap.
• Sztywność chodu, pies porusza się jak na szczudłach.
• Problemy ze wstawaniem, szczególnie po odpoczynku.
• Przechylenie głowy na jedną stronę, co może wskazywać na zaburzenia układu przedsionkowego.

Te objawy mogą świadczyć o problemach z rdzeniem kręgowym, móżdżkiem lub innymi częściami układu nerwowego odpowiedzialnymi za koordynację.

Drgawki i ataki: jak odróżnić zwykłe drżenie od napadu padaczkowego?

Drgawki u psa to zawsze przerażający widok dla właściciela. Ważne jest, aby umieć odróżnić zwykłe drżenie, np. z zimna czy strachu, od napadu padaczkowego. Napady mogą mieć różny charakter: od subtelnego drżenia pojedynczych mięśni (np. drganie powieki, kącika pyska) po gwałtowne, niekontrolowane skurcze całego ciała, często z utratą przytomności, ślinotokiem, oddaniem moczu czy kału. Pies może sztywnieć, przewracać się, a jego kończyny mogą wykonywać ruchy wiosłujące. Po ataku często następuje faza postiktalna, kiedy pies jest zdezorientowany, zmęczony, a nawet chwilowo ślepy. W mojej praktyce często spotykam się z padaczką idiopatyczną, która jest jedną z częstszych przyczyn napadów, zwłaszcza u psów rasowych, takich jak beagle, golden retrievery czy owczarki niemieckie. Kluczowe jest nagranie takiego ataku, jeśli to możliwe, aby weterynarz mógł ocenić jego charakter.

Alarmujące objawy w obrębie głowy: przechylanie, oczopląs i asymetria pyska

Głowa psa może również zdradzać wiele objawów neurologicznych. Zawsze zwracam uwagę na wszelkie asymetrie lub nietypowe ruchy. Do alarmujących sygnałów należą:

• Niekontrolowane ruchy gałek ocznych (oczopląs) oczy psa poruszają się szybko i rytmicznie w jednym kierunku, co jest silnym wskaźnikiem problemów z układem przedsionkowym.
• Nierówność źrenic (anizokoria) jedna źrenica jest większa od drugiej, co może świadczyć o uszkodzeniu nerwu wzrokowego lub problemach w mózgu.
• Opadanie powieki lub wargi, a także asymetria pyska, która może być widoczna podczas jedzenia lub szczekania.
• Trudności z jedzeniem i piciem, np. wypadanie pokarmu z pyska, problemy z gryzieniem czy połykaniem.
• Zmiana w szczekaniu głos psa może stać się ochrypły, słabszy lub całkowicie zniknąć.

Te objawy często wskazują na uszkodzenie nerwów czaszkowych lub struktur mózgu.

Ból neurologiczny: jak rozpoznać ciche cierpienie psa?

Ból u zwierząt bywa trudny do zidentyfikowania, ponieważ psy często maskują swoje cierpienie. Jednak nagły, ostry ból neurologiczny ma swoje charakterystyczne manifestacje. Pies może piszczeć przy dotyku, szczególnie w okolicy kręgosłupa, lub reagować agresją, gdy próbujemy go podnieść czy pogłaskać. Często obserwujemy niechęć do poruszania się, pies może unikać skakania, wchodzenia po schodach, a nawet leżeć w jednej pozycji przez długi czas. Charakterystyczne jest również wyginanie grzbietu (tzw. koci grzbiet) lub przyjmowanie skulonej postawy, co jest próbą odciążenia bolesnego miejsca. Wszelkie takie zmiany w zachowaniu powinny skłonić nas do natychmiastowej wizyty u weterynarza, aby ulżyć pupilowi w cierpieniu i znaleźć przyczynę bólu.

Główne przyczyny zaburzeń neurologicznych u psa: co musisz wiedzieć

Zaburzenia neurologiczne u psów mogą mieć wiele źródeł, a ich identyfikacja jest kluczowa dla skutecznego leczenia. Jedną z bardzo częstych przyczyn niedowładów, szczególnie u ras predysponowanych, takich jak jamniki, buldogi francuskie czy owczarki niemieckie, jest dyskopatia, czyli wypadnięcie dysku międzykręgowego. To schorzenie polega na tym, że dysk, który normalnie amortyzuje kręgi, przemieszcza się i uciska rdzeń kręgowy, co prowadzi do bólu, a w cięższych przypadkach do paraliżu. Oprócz dyskopatii, inne choroby kręgosłupa, takie jak spondyloza czy zwężenie kanału kręgowego, również mogą prowadzić do podobnych objawów. Zawsze podkreślam, jak ważna jest świadomość predyspozycji rasowych, by móc wcześnie reagować na pierwsze sygnały.

Urazy i wypadki: natychmiastowe skutki dla układu nerwowego

Niestety, urazy i wypadki są częstą przyczyną nagłych i poważnych problemów neurologicznych. Wypadki komunikacyjne, upadki z wysokości, a nawet uderzenia mogą prowadzić do urazów głowy lub kręgosłupa. Skutki mogą być dramatyczne od wstrząśnienia mózgu, przez krwotoki śródczaszkowe, po złamania kręgosłupa z uszkodzeniem rdzenia kręgowego. W takich sytuacjach kluczowa jest natychmiastowa pomoc weterynaryjna, ponieważ szybka interwencja może zminimalizować trwałe uszkodzenia i poprawić rokowania.

Zatrucia i toksyny: ukryte zagrożenia w domu i na spacerze

Psy są z natury ciekawskie i często próbują zjeść coś, co znajdą na ziemi, zarówno w domu, jak i na spacerze. Niestety, wiele substancji jest dla nich silnie toksycznych i może wywołać ostre objawy neurologiczne. Do najczęstszych toksyn należą:

• Trutki na gryzonie, które mogą powodować krwotoki wewnętrzne i uszkodzenia mózgu.
• Niektóre rośliny domowe i ogrodowe (np. oleander, azalia, lilia).
• Środki chemiczne używane w gospodarstwie domowym (np. płyny do czyszczenia, nawozy).
• Leki przeznaczone dla ludzi, nawet te dostępne bez recepty (np. ibuprofen, paracetamol).
• Niektóre pokarmy, takie jak czekolada, ksylitol czy awokado.

W przypadku podejrzenia zatrucia, liczy się każda minuta natychmiast skontaktuj się z weterynarzem.

Nowotwory mózgu i rdzenia kręgowego: problem starszych czworonogów

Podobnie jak u ludzi, nowotwory mózgu lub rdzenia kręgowego są niestety coraz częściej diagnozowane u psów, zwłaszcza tych starszych. Objawy zależą od lokalizacji i wielkości guza i mogą obejmować napady padaczkowe, zmiany w zachowaniu, problemy z równowagą, niedowłady, a także ból. Diagnoza nowotworu wymaga często zaawansowanych badań obrazowych, takich jak rezonans magnetyczny, a leczenie może obejmować chirurgię, radioterapię lub chemioterapię. Chociaż to trudna diagnoza, wiele psów może zyskać na jakości życia dzięki odpowiedniej terapii.

Kiedy choruje cały organizm: jak problemy z wątrobą czy tarczycą wpływają na mózg

Układ nerwowy jest ściśle powiązany z funkcjonowaniem całego organizmu. Dlatego też choroby metaboliczne i wewnątrzwydzielnicze mogą mieć bezpośredni wpływ na mózg i prowadzić do objawów neurologicznych. Przykładem jest niewydolność wątroby, która może skutkować encefalopatią wątrobową stanem, w którym toksyny gromadzące się we krwi, zamiast zostać zneutralizowane przez wątrobę, docierają do mózgu, powodując dezorientację, drgawki czy śpiączkę. Podobnie, niewydolność nerek czy niedoczynność tarczycy (hipotyreoza) mogą objawiać się apatią, osłabieniem, a nawet zaburzeniami równowagi. Dlatego w diagnostyce neurologicznej zawsze bierzemy pod uwagę ogólny stan zdrowia psa.

Genetyka i wady wrodzone: czy Twój pies jest w grupie ryzyka?

Niestety, niektóre zaburzenia neurologiczne mają podłoże genetyczne lub są wadami wrodzonymi. Przykładem jest wodogłowie, częściej występujące u ras miniaturowych, gdzie nadmierna ilość płynu mózgowo-rdzeniowego uciska mózg. Innym przykładem jest wspomniana wcześniej padaczka idiopatyczna, która ma silne podłoże genetyczne u wielu ras. Oprócz tego, nie możemy zapominać o chorobach zakaźnych, które mogą atakować układ nerwowy nosówka, wścieklizna (choć dzięki szczepieniom rzadka), a także choroby odkleszczowe, takie jak borelioza czy anaplazmoza, które mogą prowadzić do powikłań neurologicznych. Istnieją również zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych lub mózgu, które mogą mieć podłoże zakaźne lub autoimmunologiczne. Zawsze pytam właścicieli o historię rasy i ewentualne przypadki chorób w rodzinie psa.

Idiopatyczny zespół przedsionkowy: nagłe problemy z równowagą u starszych psów

W mojej praktyce często spotykam się z przypadkami, które początkowo wyglądają bardzo dramatycznie, a okazują się być idiopatycznym zespołem przedsionkowym. To schorzenie jest częstą przyczyną nagłych problemów z równowagą u starszych psów i bywa mylone z udarem. Objawy są gwałtowne: pies nagle zaczyna silnie przechylać głowę, ma oczopląs (szybkie ruchy gałek ocznych) i poważne zaburzenia równowagi, często przewracając się lub kręcąc w kółko. Choć widok jest niepokojący, a pies może być bardzo zdezorientowany i mieć nudności, rokowania są zazwyczaj dobre. W większości przypadków objawy ustępują samoistnie w ciągu kilku dni do kilku tygodni, choć lekkie przechylenie głowy może pozostać. Leczenie jest głównie wspomagające.

Pies z objawami neurologicznymi: pierwsze kroki i przygotowanie do wizyty u weterynarza

Kiedy zauważysz u swojego psa objawy neurologiczne, najważniejsze jest zachowanie spokoju i szybkie działanie. Moje doświadczenie pokazuje, że panika tylko pogarsza sytuację. Oto, co powinnaś zrobić w pierwszej kolejności:

• Zachowaj spokój: Twój spokój pomoże uspokoić psa.
• Zapewnij bezpieczeństwo: Jeśli pies ma atak lub jest zdezorientowany, usuń z jego otoczenia ostre przedmioty, meble, które mógłby uderzyć.
• Stwórz ciche i bezpieczne miejsce: Przenieś psa w spokojne, zaciemnione miejsce, gdzie będzie mógł odpocząć bez dodatkowych bodźców.
• Unikaj gwałtownych ruchów: Nie próbuj krępować psa podczas ataku, nie wkładaj rąk do jego pyska. Po prostu obserwuj i chroń go przed urazami.
• Skontaktuj się z weterynarzem: Zadzwoń do swojej lecznicy weterynaryjnej i opisz objawy. Weterynarz doradzi, czy konieczna jest natychmiastowa wizyta.

Pamiętaj, że szybka reakcja może uratować życie Twojego pupila.

Zanim pojedziesz do weterynarza: nagraj film i zanotuj obserwacje

Przygotowanie do wizyty u weterynarza jest kluczowe dla postawienia trafnej diagnozy. Wiem z doświadczenia, że w stresie łatwo zapomnieć o ważnych szczegółach. Dlatego zawsze radzę moim pacjentom, aby:

• Nagraj filmy z objawami: Jeśli to możliwe, nagraj krótki filmik, kiedy pies ma atak, drgawki, problemy z chodzeniem czy inne nietypowe zachowania. To bezcenny materiał dla weterynarza, który zobaczy objawy w ich naturalnym przebiegu.
• Dokładnie zanotuj wszystkie obserwacje:
  • Kiedy objawy się zaczęły (dokładna data i godzina)?
  • Jak często występują?
  • Co poprzedzało ich wystąpienie (np. wysiłek, jedzenie, stres)?
  • Jak długo trwają poszczególne epizody?
  • Co pomagało je złagodzić, a co je nasilało?
  • Czy pies odzyskuje pełną świadomość i sprawność po ustąpieniu objawów?

Im więcej szczegółów dostarczysz, tym łatwiej będzie postawić diagnozę.

Jakie informacje będą kluczowe dla lekarza? Przygotuj kompletną historię choroby

Podczas wizyty u weterynarza zostaniesz poproszona o wiele informacji. Przygotowanie ich wcześniej znacznie przyspieszy proces diagnostyczny. Oto lista pytań, na które powinnaś być gotowa odpowiedzieć:

• Jaka jest pełna historia choroby Twojego psa (wcześniejsze schorzenia, operacje)?
• Czy pies przebył ostatnio jakieś urazy, nawet te pozornie niegroźne?
• Jaki jest aktualny status szczepień i odrobaczeń?
• Jaka dieta jest stosowana? Czy były ostatnio zmiany w diecie?
• Czy pies mógł mieć kontakt z toksynami (np. zjadł coś na spacerze, miał dostęp do środków chemicznych)?
• Jakie leki pies aktualnie przyjmuje (w tym suplementy)?
• Czy zaobserwowałaś inne, pozornie niezwiązane z neurologią, zmiany w ogólnym stanie zdrowia (np. zmiana apetytu, pragnienia, oddawania moczu/kału)?
• Czy w rodzinie psa występowały podobne problemy neurologiczne?

Te informacje pomogą lekarzowi stworzyć pełny obraz sytuacji i ukierunkować dalsze badania.

Diagnoza neurologiczna u psa: jakie badania czekają Twojego pupila?

Kiedy pies z objawami neurologicznymi trafia do gabinetu, pierwszym i najważniejszym krokiem jest szczegółowy wywiad z właścicielem, a następnie badanie kliniczne i neurologiczne. Jako weterynarz, dokładnie oceniam odruchy psa (np. odruchy rdzeniowe, odruchy z nerwów czaszkowych), jego chód, postawę oraz reakcje na bodźce. Szukam asymetrii, osłabienia siły mięśniowej, nieprawidłowych ruchów gałek ocznych czy zmian w zachowaniu. To badanie pozwala mi zlokalizować problem czy dotyczy on mózgu, rdzenia kręgowego, nerwów obwodowych czy mięśni. Na podstawie tych wstępnych obserwacji mogę zaplanować dalsze, bardziej szczegółowe badania.

Badania krwi i moczu: co mogą ujawnić na temat układu nerwowego?

Chociaż objawy są neurologiczne, badania krwi i moczu są niezwykle istotne w diagnostyce. Pozwalają one wykluczyć metaboliczne przyczyny objawów neurologicznych. Na przykład:

• Morfologia i biochemia krwi mogą wskazać na niewydolność wątroby (encefalopatia wątrobowa), niewydolność nerek, zaburzenia elektrolitowe czy cukrzycę, które bezpośrednio wpływają na funkcjonowanie mózgu.
• Badania hormonów tarczycy są ważne, ponieważ niedoczynność tarczycy może objawiać się apatią, osłabieniem i innymi symptomami neurologicznymi.
• Badanie moczu może ujawnić infekcje dróg moczowych, które w rzadkich przypadkach mogą prowadzić do sepsy i wpływać na układ nerwowy, lub wskazać na problemy nerkowe.

Te proste badania często dostarczają kluczowych informacji i pozwalają wykluczyć wiele chorób ogólnoustrojowych.

Diagnostyka obrazowa: kiedy potrzebny jest rezonans magnetyczny (MRI) lub tomograf komputerowy (CT)?

W wielu przypadkach, aby dokładnie zdiagnozować problem, musimy zajrzeć do wnętrza czaszki lub kręgosłupa. Wtedy z pomocą przychodzi zaawansowana diagnostyka obrazowa. Rezonans magnetyczny (MRI) jest złotym standardem w wizualizacji tkanek miękkich, takich jak mózg i rdzeń kręgowy. Jest on niezbędny, gdy podejrzewamy:

• Nowotwór mózgu lub rdzenia kręgowego.
• Dyskopatię lub inne uciskowe zmiany w kręgosłupie.
• Uraz z uszkodzeniem mózgu lub rdzenia.
• Wodogłowie, zapalenie opon mózgowych lub mózgu.

Tomografia komputerowa (CT) jest z kolei bardziej skuteczna w ocenie struktur kostnych, np. złamań kręgosłupa czy zmian w kościach czaszki. Decyzja o wyborze metody zależy od wstępnej diagnozy i lokalizacji podejrzewanego problemu.

Pobranie płynu mózgowo-rdzeniowego: klucz do wykrycia stanów zapalnych

Kiedy podejrzewam stany zapalne, zakażenia lub choroby autoimmunologiczne układu nerwowego, często konieczne jest pobranie płynu mózgowo-rdzeniowego (CSF). Jest to procedura, która polega na pobraniu niewielkiej próbki płynu otaczającego mózg i rdzeń kręgowy, zazwyczaj pod narkozą. Analiza tego płynu pozwala na:

• Wykrycie zwiększonej liczby komórek, co wskazuje na stan zapalny.
• Identyfikację patogenów (np. bakterii, wirusów) w przypadku infekcji.
• Ocena składu białkowego, co może sugerować choroby autoimmunologiczne.

To badanie jest niezwykle cenne w diagnozowaniu schorzeń takich jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie mózgu czy niektóre nowotwory.

Leczenie i rokowania po diagnozie neurologicznej u psa

Po postawieniu diagnozy, weterynarz opracowuje plan leczenia, który jest ściśle dostosowany do konkretnego schorzenia. Wiele chorób neurologicznych wymaga leczenia farmakologicznego. Przykłady to:

• Leki przeciwpadaczkowe: Stosowane w przypadku padaczki, aby kontrolować napady i poprawić jakość życia psa.
• Sterydy (glikokortykosteroidy): Mają silne działanie przeciwzapalne i są używane w leczeniu zapaleń mózgu, rdzenia kręgowego, dyskopatii czy obrzęku mózgu.
• Antybiotyki: Niezbędne w przypadku infekcji bakteryjnych układu nerwowego.
• Leki wspomagające: Mogą obejmować leki przeciwbólowe, rozluźniające mięśnie, leki na nudności (w zespole przedsionkowym) czy suplementy wspierające funkcje nerwowe.

Rokowania są bardzo zróżnicowane i zależą od przyczyny, nasilenia objawów, szybkości diagnozy i reakcji na leczenie. Moim celem jest zawsze poprawa komfortu życia psa i, jeśli to możliwe, całkowite wyleczenie.

Chirurgia neurologiczna: kiedy operacja jest jedynym ratunkiem?

W niektórych przypadkach interwencja chirurgiczna jest konieczna i może być jedynym ratunkiem dla psa. Dotyczy to przede wszystkim:

• Zaawansowanej dyskopatii, kiedy ucisk na rdzeń kręgowy jest tak silny, że powoduje niedowłady lub paraliż i nie reaguje na leczenie farmakologiczne. Operacja ma na celu odbarczenie rdzenia.
• Niektórych nowotworów mózgu lub rdzenia kręgowego, które są operacyjne i mogą zostać usunięte.
• Urazów kręgosłupa, które wymagają stabilizacji, np. w przypadku złamań czy niestabilności.
• Wodogłowia, gdzie w niektórych przypadkach można zastosować wszczepienie shuntu, aby odprowadzić nadmiar płynu mózgowo-rdzeniowego.

Decyzja o operacji jest zawsze podejmowana po dokładnej analizie przypadku, ocenie ryzyka i korzyści, często w konsultacji ze specjalistą neurologiem weterynaryjnym.

Rehabilitacja i fizjoterapia: klucz do powrotu do sprawności

Leczenie farmakologiczne czy chirurgiczne to często tylko początek drogi. Rehabilitacja i fizjoterapia odgrywają kluczową rolę w procesie powrotu do zdrowia i poprawy jakości życia psa, zwłaszcza po urazach, operacjach lub w przypadku chorób przewlekłych. W mojej praktyce widzę, jak wiele dobrego potrafią zdziałać takie metody jak:

• Hydroterapia: Ćwiczenia w wodzie odciążają stawy i kręgosłup, wzmacniając mięśnie bez nadmiernego obciążenia.
• Masaże: Poprawiają krążenie, rozluźniają mięśnie i zmniejszają ból.
• Ćwiczenia ruchowe: Specjalnie dobrane ćwiczenia pomagają przywrócić koordynację, siłę i zakres ruchu.
• Laseroterapia i magnetoterapia: Wspomagają regenerację tkanek i działają przeciwbólowo.
• Akupunktura: Może być pomocna w łagodzeniu bólu i stymulowaniu funkcji nerwowych.

Dzięki rehabilitacji wiele psów, nawet z poważnymi uszkodzeniami neurologicznymi, odzyskuje znaczną część sprawności i może cieszyć się pełnią życia.

Przeczytaj również: Zaburzenia metaboliczne: objawy, przyczyny i leczenie. Sprawdź, co jeść!

Życie z psem z chorobą neurologiczną: jak dostosować dom i opiekę?

Opieka nad psem z przewlekłą chorobą neurologiczną to wyzwanie, ale i ogromna satysfakcja. Jako właścicielka, wiem, jak ważne jest dostosowanie środowiska i codziennej rutyny, aby zapewnić pupilowi komfort i bezpieczeństwo. Oto kilka praktycznych porad:

• Dostosowanie środowiska domowego:
  • Rozłóż antypoślizgowe maty lub dywany na śliskich podłogach, aby zapobiec upadkom.
  • Zainstaluj rampy lub schodki, aby pies mógł bezpiecznie wchodzić na kanapę czy do samochodu.
  • Upewnij się, że miski z jedzeniem i wodą są łatwo dostępne i stabilne.
  • Zabezpiecz schody bramkami, jeśli pies ma problemy z ich pokonywaniem.
• Regularne wizyty kontrolne u weterynarza są niezbędne do monitorowania stanu zdrowia i dostosowywania leczenia.
• Specjalna dieta: Często konieczne jest wprowadzenie diety wspierającej funkcjonowanie mózgu lub ogólny stan zdrowia, np. bogatej w kwasy omega-3.
• Dbałość o higienę: Psy z niedowładami mogą mieć problemy z utrzymaniem czystości, dlatego regularne kąpiele i dbanie o skórę są kluczowe, aby zapobiec odleżynom czy infekcjom.
• Wsparcie emocjonalne: Pies potrzebuje Twojej bliskości i cierpliwości. Choroba neurologiczna może wpływać na jego psychikę, dlatego ważne jest zapewnienie mu poczucia bezpieczeństwa i miłości.
• Grupy wsparcia: Warto poszukać grup wsparcia dla właścicieli psów z chorobami neurologicznymi, aby wymieniać się doświadczeniami i czerpać siłę od innych.

Pamiętaj, że nawet z chorobą neurologiczną, Twój pies może prowadzić szczęśliwe i spełnione życie, jeśli otrzyma odpowiednią opiekę i miłość.